Raising world changers

‘Mama, nu opa zo ziek is, gaat hij dan dood?’
‘Maar gaat hij dan wel naar de hemel, hij gelooft toch niet in Jezus?’
‘Is het eng als je dood bent?’
‘Kan je dan nog dingen zien? En waar ben je dan als je niet meer hier bent?’

Nog niet zo heel lang geleden werd de vader van mijn man Hans ernstig ziek. Hij kreeg het bericht dat hij niet meer zo lang te leven had.
Ik moet je eerlijk zeggen dat ik hier als moeder, maar eigenlijk ook als ‘vrouw van’, nog lang niet op was voorbereid. Natuurlijk is niemand dat, maar ik had er gewoon nog nooit over nagedacht en dit nieuws kwam best wel als een schok bij me binnen.

Vooral vragen m.b.t. de kids kwamen bij me op, zoals; Hoe nemen we de kinderen mee in dit proces? Wat vertellen we ze wel en welke informatie kunnen we beter niet vertellen? Hoe zorgen we voor onszelf in dit proces en wat laten we hierin wel/niet aan ze zien? Wat doen we als opa er straks niet meer is? Gaan ze wel/niet mee naar de begrafenis? Laten we zien dat opa straks in een kist ligt? En zo waren er nog 100 vragen die er door mijn hoofd schoten.

Helaas was het afscheid van opa sneller dan we allemaal hadden kunnen voorzien. Vrij snel na ons laatste bezoek, blies opa zijn laatste adem uit.
Hans en ik hadden die week gewoon gewerkt en op het moment dat we de kids van de opvang wilde ophalen, werd Hans gebeld door zijn moeder. Na het grootste verdriet bij Hans en mij een plekje te hebben gegeven, moesten we de kids ophalen. Hoe gingen we dat doen?!
Samen zijn we naar de kinderopvang gelopen. Hans zijn focus was vooral op de kids, terwijl ik de juffen van de opvang stilletjes kon inlichten over het nieuws. Daarna zijn we ‘gezellig’ samen naar huis gelopen. De kids huppelend en vol enthousiasme, zij wisten nog van niets, genietend van de aandacht van zowel Hans als mij.

Thuis zijn we rustig gaan zitten, de kids alle drie op de bank, zodat we goed konden zien hoe ze zouden reageren op het nieuws. Hans en ik naast elkaar, zodat we elkaar konden steunen waar nodig. We vertelde ze het nieuws en alle drie de kids reageerde zo verschillend; Lize zag dat het serieus was, maar begreep het eigenlijk niet echt en klom bij me op schoot, verborg haar gezicht in mijn buik en hield me stevig vast en Daan schrok en had vooral vragen voor zijn eigen papa.
Zara (8jaar) gaf de meest ‘moeilijke’ reactie voor ons als ouders. Zij schoot vol, was direct in tranen en huilde echt, haar verdriet was groot! Verdrietig omdat opa er niet meer was, maar vooral verdrietig omdat oma nu alleen zou zijn in het grote huis zonder opa. Hans heeft Zara op schoot genomen, haar geknuffeld en heeft samen met haar gehuild en gevoeld wat dit grote verlies betekende. Hans kon Zara vertellen dat we opa terug zouden zien in de Hemel. Hij had namelijk samen met zijn vader gebeden toen hij het heel zwaar had en het niet goed meer ging. Dit te kunnen vertellen gaf troost bij zowel Zara als Hans zelf.
Daarna zijn we samen kort, maar vooral ook heel simpel in kindertaal, gaan bidden. Bidden voor troost voor onszelf, maar ook voor oma. We hebben Hem gevraagd om de komende periode bij ons allemaal te zijn, maar vooral ook om goed te zorgen voor opa die nu niet meer op aarde is.  Ondanks al het verdriet dat er was, was het een heel mooi en echt moment!

De dagen erna stonden in het teken van rouwen voor ons allemaal. Zo af en toe was er een traan of een vraag of werd er gedroomd. Op die momenten hielp het om samen even te voelen en te knuffelen. Op sommige vragen konden we antwoord geven, op andere vragen wisten we geen (kinder)antwoord en gaven we aan dat we het niet wisten en dat dit ok was. Meestal was dat voldoende en konden ze daarna gewoon weer lekker doorgaan in hun spel of verder slapen.

Voor Zara hebben we de hulp ingeroepen van haar ‘hulp-mama’ (peetouder). Hoe fijn dat ze met haar eerder al een echte en warme relatie had opgebouwd waarin ze zich veilig voelt en Zara zichzelf kan zijn.  We zagen dat het voor Zara belangrijk was om erover te blijven praten en goed te kunnen voelen, maar ook om te leren hoe ze Gods hulp in dit proces kon gebruiken en op welke manier ze het verdriet, de boosheid en angst een plekje kon geven. Door er met haar ‘hulp-mama’ ook over te praten kreeg de situatie een plekje en voldoende ruimte om te kunnen verwerken.

We kozen ervoor om de kinderen niet mee te laten gaan naar de begrafenis. Op die manier hadden Hans en ik de ruimte om samen echt afscheid te kunnen nemen. En hoefde we niet bezig te zijn of de kinderen wel netjes zaten en stil zouden zijn bijvoorbeeld. We vonden ze nog te jong voor het zien en ervaren van ‘grote-mensen-verdriet’ met alle gevoelens die daarbij horen. Onze kids voelen veel, nemen veel op en dit zou voor ons moeilijk zijn om op dat moment te kunnen uitleggen of ze ervoor te ‘beschermen.’

We besloten om het afscheid samen met de kids te doen na de begrafenis. Wel zorgde we ervoor dat ze iets konden maken wat we mee konden nemen zodat ze er toch een beetje bij konden zijn. Ze hebben samen met ons 2 kaarsjes gekleurd voor opa. Eentje voor op de kist die wij mee zouden nemen en eentje voor het afscheid dat we zelf later zouden hebben. De middag dat we de kaarsjes samen aan het kleuren waren, was mooi. Ze deden alle drie mega hun best om er iets moois van te maken. Daan kleurde bijvoorbeeld 1 kant van het kaarsje rood, dit was opa die dood was, de andere kant was geel, dit was de Hemel waar opa was, hij was daar blij want zijn lijf deed geen pijn meer.

Een paar dagen na de begrafenis zijn we met de kinderen naar een kerkje gegaan in de buurt met een eigen begraafplaats ernaast. We hebben hier het kaarsje aangestoken. En samen gedag gezegd tegen opa. Voor Daan en Lize was dit moment voldoende, voor Zara was het nog nodig om daarna nog even te praten. Haar lijf werd boos en ze kon tijdens het gedag zeggen niet verwoorden wat er gebeurde. Alleen met Hans heeft ze kunnen praten en haar gevoel en het afscheid een plekje kunnen geven. Ik ben terwijl Hans en Zara aan het praten waren met Lize en Daan een ijsje gaan halen in de buurt. Zara en Hans kwamen later aan, zodat we samen ook het leven konden vieren met zijn allen.
Want ondanks het verdriet van de afgelopen dagen, zagen we ook allemaal hoe leuk, fijn en gezellig we het hebben als gezin! Hoe goed het met ons gaat en dat God ons de afgelopen dagen op zijn handen heeft gedragen en ons heeft getroost en beschermt.